یکی از موضوعاتی که داوطلبان کنکور باید پیش از شرکت در آزمون سراسری و انتخاب رشته با آن آشنا باشند، انواع سهمیه های کنکور است؛ زیرا سهمیه‌ها از جمله مهمترین عواملی هستند که می‌توانند به‌طور مستقیم بر نحوه پذیرش داوطلبان در دانشگاه‌ها تأثیر بگذارند. سهمیه به امتیاز یا شرایط ویژه‌ای گفته می‌شود که سازمان سنجش، بر اساس قوانین و ضوابط مشخص، برای گروهی از داوطلبان در نظر میگیرد تا افراد واجد شرایط از آن استفاده کنند. به عبارت دیگر، سهمیه یعنی اختصاص ظرفیت مشخصی از رشته‌محل‌ها به گروه‌های خاصی از داوطلبان، تا افرادی که از نظر محل زندگی، شرایط اجتماعی، ایثارگری و … مشمول این قوانین هستند، بتوانند از امکان پذیرش در دانشگاه، متناسب با سهمیه خود برخوردار شوند.
اهمیت آشنایی با انواع سهمیه‌های کنکور زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم نوع سهمیه می‌تواند بر رتبه در سهمیه، نحوه رقابت و در نهایت شانس قبولی داوطلبان تأثیرگذار باشد. بسیاری از داوطلبان تنها با سهمیه‌های رایج مانند سهمیه مناطق، شهدا و ایثارگران آشنایی دارند؛ در حالی که سهمیه‌های دیگری نیز در کنکور وجود دارد که افراد واجد شرایط می‌توانند از آنها استفاده کنند. از جمله این موارد می‌توان به سهمیه رزمندگان، جانبازان، بهیاران و مناطق محروم اشاره کرد. همچنین ممکن است در شرایط خاص، سهمیه‌های ویژه‌ای برای گروه‌های مشخصی از داوطلبان، مانند افراد آسیب‌دیده از حوادث، بلایای طبیعی یا جنگ، در نظر گرفته شود.
به همین دلیل، در این مقاله قصد داریم انواع سهمیه‌های کنکور را به زبان ساده معرفی کنیم و شرایط، ضوابط و نحوه استفاده از هرکدام را به‌طور کامل توضیح دهیم. پس اگر می‌خواهید بدانید هر سهمیه به چه افرادی تعلق میگیرد و چه شرایطی برای استفاده از آن وجود دارد، در ادامه این مطلب همراه ما باشید.
هر متقاضی می‌تواند بر اساس شرایط خود، متقاضی یکی از سهمیه‌های مصوب مندرج در بندهای زیر شود:
انواع سهمیه‌های کنکور در یک نگاه
| سهمیه | مخاطبان | نکته کلیدی |
|---|---|---|
| مناطق ۱، ۲ و ۳ | شرکت‌کنندگان متقاضی سهمیه مناطق | بر اساس بخش محل اخذ مدرک تحصیلی؛ درج در کارنامه نتیجه اولیه |
| رزمندگان | رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه | تأیید ارگان ذی‌ربط و کد پیگیری ۱۲ رقمی؛ حدنصاب ۷۵٪ |
| ایثارگران | جانبازان، آزادگان، همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثران و… | ٪۲۵ و ۵٪ ظرفیت هر کدرشته‌محل؛ حدنصاب ۷۰٪ |
| خانواده شهدا | پدر، مادر، خواهر و برادر شهید | تکمیل بند مربوط در تقاضانامه و تأیید بنیاد شهید و امور ایثارگران |
| بهیاران | بهیاران دارای حداقل سه سال سابقه خدمت | حداکثر ۵٪ ظرفیت رشته‌های پرستاری، اتاق عمل، هوشبری و فوریت‌های پزشکی |
| مناطق محروم | متقاضیان بومی ۹ استان محروم | حداقل ۴۰٪ ظرفیت کدرشته‌محل‌های ناحیه‌ای، قطبی و کشوری دوره روزانه |
| بلایای طبیعی | متقاضیان مناطق درگیر سیل، زلزله و… | حداکثر ۵٪ مازاد بر ظرفیت؛ حدنصاب ۸۰٪ گزینش آزاد |
| آسیب‌دیدگان جنگ‌های ۱۲ و ۴۰ روزه | متقاضیانی که ساختمان محل سکونتشان تخریب شده است | مشمول سهمیه ایثارگران ۵٪ ظرفیت به مدت دو سال |
سهمیه مناطق ۱، ۲ و ۳ در آزمون سراسری
شرکت‌کنندگان متقاضی سهمیه مناطق در آزمون سراسری با توجه به ملاک‌های زیر، جزء یکی از سهمیه‌های مناطق ۱، ۲ و ۳ محسوب می‌شوند و این مورد در کارنامه نتیجه اولیه آنان لحاظ می‌شود.
ملاک تعیین سهمیه منطقه در هر نظام آموزشی
| نظام آموزشی | ملاک تعیین سهمیه منطقه |
|---|---|
| متقاضیان نظام آموزشی ۶-۳-۳ | بخش محل اخذ مدرک تحصیلی سه سال آخر دبیرستان (پایه دهم تا دوازدهم). |
| متقاضیان نظام آموزشی ترمی-واحدی و سالی-واحدی آموزش متوسطه | بخش محل اخذ مدرک تحصیلی دوره پیش‌دانشگاهی و دو سال آخر دبیرستان. |
| متقاضیان نظام قدیم آموزش متوسطه | بخش محل اخذ مدرک تحصیلی سه سال آخر دبیرستان یا هنرستان. |
نکات مهم در تعیین سهمیه منطقه
در صورتی که بخش محل اخذ مدرک تحصیلی متقاضیان سهمیهٔ مناطق، متفاوت باشد، سهمیهٔ متقاضی، بخش محل اخذ مدرک تحصیلی منطقهٔ مرفه‌تر (حتی یک سال از سه سال) تعیین می‌شود.
- متقاضیانی که حداقل دو سال از سه سال آخر تحصیل دوره متوسطه خود را در خارج از کشور گذرانده باشند، جزء سهمیه منطقه ۳ محسوب می‌شوند.
- سهمیه مناطق برای متقاضیان طلبه سطح یک حوزه‌های علمیه، بر اساس بخش محل اخذ مدرک سه سال آخر سطح یک حوزه تعیین می‌شود. در صورت تفاوت بخش این سه منطقه، سهمیه بر اساس بخش منطقه مرفه‌تر (مطابق سایر متقاضیان) لحاظ می‌شود.
- همه متقاضیان معلول (بینایی، شنوایی، جسمی حرکتی، آسیب گفتار و زبان، اعصاب و روان و تکاملی رشد (اتیسم)) جزء سهمیه منطقه ۳ محسوب می‌شوند.
- برای متقاضیانی که در آزمون‌های ایجاد سوابق تحصیلی یا ترمیم نمرات شرکت می‌کنند، بخش محل اخذ مدرک تحصیلی سه سال آخر دوره متوسطه که ملاک تعیین سهمیه منطقه متقاضی است، تغییر نمی‌کند.
در صورتی که متقاضی، بخش‌های محل اخذ مدرک تحصیلی خود را اشتباه درج کند به طوری که سهمیه منطقه وی تغییر کند، قبولی او لغو خواهد شد؛ بنابراین متقاضیان باید در درج صحیح کدبخش‌های محل اخذ مدارک تحصیلی خود دقت کنند.
سهمیه رزمندگان، ایثارگران و خانواده شهدا
هر یک از متقاضیان سهمیه‌های رزمندگان، ایثارگران و خانواده شهدا می‌توانند بر اساس شرایط خود که در بندهای «الف» تا «ج» زیر آمده است، متقاضی این سهمیه‌ها شوند:
الف) سهمیه رزمندگان
رزمندگان سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ (بند ۱ – الف)
رزمندگانی که بر اساس ماده ۱ و تبصره‌های چهارگانه ماده مذکور در آیین‌نامه اجرایی قانون ایجاد تسهیلات برای ورود رزمندگان و جهادگران داوطلب بسیجی به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی از تاریخ ۱۳۵۹/۰۶/۳۱ لغایت ۱۳۶۷/۰۶/۳۱ حداقل شش ماه متوالی یا متناوب و به صورت داوطلبانه در مناطق عملیاتی جبهه‌های نبرد حق علیه باطل حضور داشته‌اند، لازم است ضمن مراجعه به ارگان ذی‌ربط (سازمان بسیج مستضعفین یا وزارت جهاد کشاورزی) نسبت به تکمیل فرم مخصوص استفاده از سهمیه رزمندگان اقدام کنند تا آمار و اطلاعات آنان بعد از زمان ثبت‌نام از سوی سازمان بسیج مستضعفین یا وزارت جهاد کشاورزی مورد تأیید نهایی قرار گیرد. این افراد در صورت تأییدشدن نهایی از سوی ارگان‌های ذی‌ربط، در سهمیه رزمندگان گزینش می‌شوند.
رزمندگان جبهه مقاومت (بند ۲ – الف)
با توجه به مصوبه هیئت محترم وزیران در جلسه به تاریخ ۱۴۰۰/۰۷/۱۴ (موضوع تصویب‌نامه شماره ۷۵۸۰۴/ت۵۹۲۴۱ هـ به تاریخ ۱۴۰۰/۰۷/۱۹) رزمندگان جبهه مقاومت مشروط به داشتن حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه با تأیید ستادکل نیروهای مسلح (سازمان بسیج مستضعفین و ستادکل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) می‌توانند از تسهیلات ورود به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی بهره‌مند شوند.
متقاضیان استفاده از سهمیه رزمندگان ارگان سازمان بسیج مستضعفین و نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران، لازم است پس از تکمیل فرم مخصوص استفاده از سهمیه رزمندگان نسبت به دریافت کد پیگیری ۱۲ رقمی از واحد مربوطه اقدام نمایند و آن را در زمان ثبت‌نام، در محلی که در تقاضانامه اینترنتی در نظر گرفته شده است، درج کنند.
متقاضیان استفاده از سهمیه رزمندگان (سازمان بسیج مستضعفین، نیروهای مسلح و وزارت جهاد کشاورزی)، در صورت عدم تأیید سهمیه و درج سهمیه مناطق روی کارت شرکت در آزمون، باید به واحدهای تابعه شهرستان‌های محل تشکیل پرونده مراجعه کنند.
کد پیگیری ۱۲ رقمی سازمان بسیج مستضعفین یا نیروهای مسلح برای هر آزمون، در هر سال با یکدیگر متفاوت است؛ بنابراین متقاضیان ضرورت دارد برای ثبت‌نام در هر آزمون، با مراجعه به واحد مربوط، نسبت به دریافت کد پیگیری ۱۲ رقمی مخصوص همان آزمون اقدام کنند.
- مناطق عملیاتی بر اساس مصوبات شورای عالی دفاع تعیین می‌شود.
- مدت حضور در جبهه برای افراد دارای تعهدات و مأموریت‌های خدمتی کارکنان وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و ارگان‌های نظامی در جبهه و نیز طرح شش‌ماهه دانشجویان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، حضور داوطلبانه تلقی نمی‌شود.
- نیروهای فعال بسیجی و بسیجیان عادی پایگاه‌های مقاومت بسیج، مشمول استفاده از سهمیه رزمندگان نمی‌شوند.
کارکنان نیروهای مسلح (بند ۳ – الف)
آن دسته از کارکنان کادر ثابت، پیمانی و وظیفه نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران که علاوه بر میزان موظفی، از تاریخ ۱۳۵۹/۰۶/۳۱ تا ۱۳۶۷/۰۶/۳۱ حداقل ۶ ماه پیوسته یا ۹ ماه ناپیوسته برای شرکت در عملیات، به صورت داوطلبانه در خطوط مقدم حضور داشته‌اند، با تأیید بالاترین مقام هریک از نیروهای مسلح (ستاد کل نیروهای مسلح، ستاد کل سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ستاد ارتش جمهوری اسلامی ایران «آجا»، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح «ودجا»، فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران «فراجا») می‌توانند از مزایای این قانون استفاده کنند.
این قبیل افراد، می‌توانند ابتدا به سازمان‌های تابعه مراجعه نمایند و پس از تکمیل فرم مخصوص استفاده از سهمیه رزمندگان در آزمون ذی‌ربط، کد پیگیری ۱۲ رقمی دریافت کنند تا آمار و اطلاعات آنان بعد از زمان ثبت‌نام، از سوی ستاد کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران مورد تأیید نهایی قرار گیرد. این قبیل متقاضیان، لازم است بند مربوط به سهمیه خود را در تقاضانامه ثبت‌نامی علامت‌گذاری نمایند و نسبت به درج کد ۱۲ رقمی پیگیری در محل مربوط اقدام کنند. این افراد در صورت تأیید نهایی سهمیه از سوی ارگان ذی‌ربط در سهمیه رزمندگان گزینش می‌شوند.
متقاضیان استفاده از سهمیه رزمندگان «آجا» لازم است برای دریافت کد پیگیری ۱۲ رقمی به نشانی اینترنتی: www.aja.ir مراجعه کنند.
متقاضیان واجد شرایط که با استفاده از سهمیه رزمندگان در آزمون سراسری سال‌های گذشته شرکت کرده‌اند، لازم است برای استفاده از سهمیه رزمندگان در این آزمون، طبق توضیحات فوق عمل کنند.
ب) سهمیه ایثارگران
گروه‌های مشمول سهمیه ایثارگران
«جانبازان ۲۵% و بالاتر و همسر و فرزندان آنان»، «جانبازان زیر ۲۵% و همسر و فرزندان آنان»، «آزادگان و همسر و فرزندان آنان» و «همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثران» برای استفاده از سهمیه ایثارگران لازم است نسبت به تکمیل بند مربوط در تقاضانامه ثبت‌نامی خود اقدام کنند. همچنین «همسر و فرزندان رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه» ضمن علامت‌گذاری بند مربوط، لازم است کد ۱۲ رقمی از ارگان ذی‌ربط را دریافت و در قسمت مربوطه در تقاضانامه خود درج کنند تا در صورت تأیید ارگان، در سهمیه گزینش شوند.
قوانین حاکم بر سهمیه ایثارگران
با توجه به تصویب «قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۹۶-۱۴۰۰)» در تاریخ ۱۳۹۵/۱۲/۱۴ از سوی مجلس شورای اسلامی، ماده ۹۰ این قانون، علاوه بر ماده ۷۰ «قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران» و اصلاحیه بعدی آن در ماده ۴۷ «قانون الحاق برخی از مواد به قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت (۲)»، در این آزمون اجرا می‌شود و گزینش متقاضیان بر اساس این قوانین صورت میگیرد.
| مورد | سهمیه ایثارگران ۲۵٪ ظرفیت | سهمیه ایثارگران ۵٪ ظرفیت |
|---|---|---|
| مشمولان | همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثران؛ آزادگان و همسر و فرزندان آنان؛ جانبازان ۲۵% و بالاتر و همسر و فرزندان آنان | جانبازان زیر ۲۵% و همسر و فرزندان آنان؛ همسر و فرزندان رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه |
| ظرفیت | ٪۲۵ از ظرفیت هر کدرشته‌محل | ٪۵ از ظرفیت هر کدرشته‌محل |
| حدنصاب نمره | ٪۷۰ نمره آخرین فرد پذیرفته‌شده در گزینش آزاد در هر کدرشته‌محل | ٪۷۰ نمره آخرین فرد پذیرفته‌شده در گزینش آزاد در هر کدرشته‌محل |
بر اساس قوانین فوق
- بیست و پنج درصد (۲۵%) از ظرفیت هر کدرشته‌محل به «همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثران»، «آزادگان و همسر و فرزندان آنان»، «جانبازان ۲۵% و بالاتر و همسر و فرزندان آنان» اختصاص دارد (سهمیه ایثارگران ۲۵% ظرفیت).
- پنج درصد (۵%) از ظرفیت هر کدرشته‌محل نیز به «جانبازان زیر ۲۵% و همسر و فرزندان آنان» و «همسر و فرزندان رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه» اختصاص دارد (سهمیه ایثارگران ۵% ظرفیت).
- طبق تبصره بند الف ماده ۹۰ قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، در صورتی که سهمیه ۲۵ درصدی ایثارگران را متقاضیان مشمول سهمیه فوق تکمیل نکنند، ظرفیت خالی مانده آن، ابتدا به مشمولین سهمیه ۵ درصدی ایثارگران که شرایط و حدنصاب لازم را داشته باشند، اختصاص می‌یابد و اگر باز هم این ظرفیت خالی ماند، باقیمانده آن به متقاضیان سهمیه آزاد اختصاص می‌یابد.
- مطابق مادهٔ ۶ آیین‌نامه اجرایی ماده (۷۰) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوبه جلسه ۱۴۰۱/۰۵/۱۲ هیئت وزیران، مشمولین سهمیه پنج درصدی، ابتدا، همانند سایر متقاضیان، در سهمیه مناطق و آزاد گزینش می‌شوند و در صورت قبول نشدن، با شرایط ایثارگران در سهمیه ایثارگر ۵ درصد و سپس در خالی مانده ظرفیت سهمیه ایثارگران ۲۵ درصد گزینش می‌شوند.
- بر اساس قوانین مذکور، حدنصاب نمره ایثارگران (اعم از ایثارگران مشمول ظرفیت ۲۵ درصدی یا ۵ درصدی) ۷۰% نمره آخرین فرد پذیرفته‌شده در گزینش آزاد در هر کدرشته‌محل، و حدنصاب نمره رزمندگان ۷۵% نمره آخرین فرد پذیرفته‌شده در گزینش آزاد در هر کدرشته‌محل است.
- ظرفیت در کدرشته‌محل‌هایی به سهمیه‌های فوق تخصیص می‌یابد که امکان گرد کردن ریاضی برای آنها وجود داشته باشد.
- متقاضیان سهمیه ایثارگران، علاوه بر سهمیه ایثارگران، همانند سایر متقاضیان در سهمیه منطقه خود نیز گزینش می‌شوند و سهمیه مناطق آنها نیز در کارنامه نتایج علمی‌شان درج می‌شود.
- متقاضیان استفاده از سهمیه رزمندگان (شخص رزمنده داوطلب بسیجی) و ایثارگران (همسر و فرزند رزمنده داوطلب بسیجی) سازمان بسیج مستضعفین، لازم است ضمن مراجعه به محل نگهداری پرونده جبهه (نواحی مقاومت بسیج سراسر کشور)، کد پیگیری ۱۲ رقمی را دریافت کنند و آن را در فرم تقاضانامه اینترنتی آزمون درج کنند. آمار و اطلاعات پس از اتمام ثبت‌نام از طریق سپاه استان به سازمان بسیج مستضعفین ارسال شده و پس از تجمیع اطلاعات، برای اعمال در اطلاعات ثبت‌نامی متقاضیان به سازمان سنجش ارائه خواهد شد.
محدودیت استفاده مجدد از سهمیه ایثارگران
توضیحات درخصوص آیین‌نامه اجرایی ماده (۷۰) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب جلسه به تاریخ ۱۴۰۱/۰۵/۱۲ هیئت محترم وزیران و استفساریه ۴۷۲۳۴/۱۰۳۵۹۵ به تاریخ ۱۴۰۱/۰۶/۱۴ معاونت حقوقی رئیس‌جمهور:
بر اساس ماده ۳ آیین‌نامه اجرایی ماده (۷۰) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب جلسه به تاریخ ۱۴۰۱/۰۵/۱۲ هیئت محترم وزیران: «مشمولین استفاده از سهمیه، صرفاً یک بار در هر مقطع/ آزمون سراسری و تحصیلات تکمیلی می‌توانند در دوره روزانه دانشگاه‌های دولتی از سهمیه استفاده نمایند. چنانچه پس از قبولی و ثبت‌نام در رشته‌محل مذکور از ادامه تحصیل انصراف دهند و یا ثبت‌نام ننمایند، مجدداً حق استفاده از سهمیه را در آن مقطع تحصیلی ندارند.»
بر اساس ماده ۴ آیین‌نامه اجرایی ماده (۷۰) قانون جامع خدمات‌رسانی به ایثارگران مصوب جلسه به تاریخ ۱۴۰۱/۰۵/۱۲ هیئت محترم وزیران: «استفاده مجدد مشمولین پذیرفته‌شده در هر مقطع در آزمون‌های سراسری و تحصیلات تکمیلی در دوره‌های نوبت دوم، پیام نور، غیرانتفاعی، پردیس خودگردان، دانشگاه آزاد اسلامی و سایر دوره‌های شهریه‌پرداز، در صورت انصراف از تحصیل حداکثر تا یک بار دیگر بلامانع است.»
| وضعیت قبلی متقاضی | امکان استفاده از سهمیه ایثارگران |
|---|---|
| قبولی قبلی در دوره «روزانه» یا رشته‌های فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی یا مناطق محروم، بدون ثبت‌نام یا با انصراف | فقط در دوره‌های غیر از «روزانه» و غیر از «فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی» |
| یک بار قبولی در دوره‌های غیر از «روزانه»، بدون ثبت‌نام یا با انصراف | یک بار دیگر، در دوره‌های اعم از «روزانه» و غیر از «روزانه» یا رشته‌های فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی |
| حداقل دو بار قبولی در دوره‌های غیر از «روزانه»، یا فارغ‌التحصیلی از رشته قبولی | امکان استفاده مجدد وجود ندارد |
با توجه به موارد فوق، متقاضیان آزمون سراسری یا اختصاصی پذیرش دانشجو – معلم سال ۱۴۰۵ که از سهمیه ایثارگران استفاده کرده و در آزمون سال‌های قبل از آن در دوره «روزانه» یا رشته‌های فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی یا مناطق محروم پذیرفته شده و در رشته قبولی خود ثبت‌نام نکرده یا از رشته قبولی خود انصراف داده‌اند، سهمیه ایثارگران برای آنان فقط در دوره‌های غیر از «روزانه» و غیر از «فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی» لحاظ و گزینش می‌شوند و متقاضیانی که دارای یک بار قبولی در دوره‌های غیر از «روزانه» (نوبت دوم، پیام نور، غیرانتفاعی، پردیس خودگردان، روزانه – غیردولتی، دانشگاه آزاد اسلامی و سایر دوره‌های شهریه‌پرداز) هستند و در رشته قبولی خود ثبت‌نام نکرده یا از رشته قبولی خود انصراف داده‌اند، می‌توانند یک بار دیگر از سهمیه ایثارگران در دوره‌های اعم از «روزانه» و غیر از «روزانه» یا رشته‌های فرهنگیان و تربیت دبیر شهید رجایی استفاده کنند.
متقاضیانی که با استفاده از سهمیه ایثارگران حداقل دو بار در دوره‌های غیر از «روزانه» پذیرفته شده‌اند یا در رشته قبولی دوره‌های «روزانه» یا غیر از «روزانه» فارغ‌التحصیل شده‌اند، امکان استفاده مجدد از سهمیه ایثارگران را ندارند. تأکید می‌شود پذیرفته‌شدگانی که قبلاً با استفاده از سهمیه ایثارگران در رشته‌ای قبول شده‌اند اگر در آن رشته تحصیل نموده و فارغ‌التحصیل شده‌اند، به هیچ وجه امکان استفاده مجدد از سهمیه ایثارگران را ندارند.
لازم به توضیح است متقاضیانی که مشمول ماده ۴ آیین‌نامه اجرایی فوق هستند، لازم است، گواهی عدم ثبت‌نام یا انصراف خود را در زمان ثبت‌نام در رشته قبولی، به دانشگاه یا مؤسسه آموزش عالی مربوط ارائه کنند.
ج) سهمیه خانواده شهدا
خانواده معظم شهدا (پدر، مادر، خواهر و برادر شهید) برای استفاده از سهمیه مذکور، لازم است نسبت به تکمیل بند مربوط در تقاضانامه ثبت‌نامی خود اقدام کنند و نیازی به مراجعه به «درگاه اینترنتی ایثار» ندارند. در صورت تأیید نهایی از سوی «بنیاد شهید و امور ایثارگران»، این متقاضیان در سهمیه خانواده شهدا گزینش می‌شوند.
سهمیه بهیاران در آزمون سراسری
طبق مصوبات جلسه ۹۰۱ به تاریخ ۱۴۰۳/۰۳/۲۹ شورای عالی انقلاب فرهنگی، سهمیه ویژه بهیاران به مدت ۵ سال (از سال ۱۴۰۳) در رشته‌های کارشناسی پیوسته پرستاری، تکنولوژی اتاق عمل، هوشبری و فوریت‌های پزشکی پیش‌بیمارستانی به میزان حداکثر ۵ درصد از ظرفیت هر یک از کدرشته‌محل‌های کارشناسی این رشته‌ها، در هر یک از دوره‌های روزانه و غیر روزانه (به جز رشته‌محل‌های مخصوص مناطق محروم، بلایای طبیعی، دارای تعهد خدمت و بورسیه) به صورت کدرشته‌محل‌های مستقل به بهیاران واجد شرایط زیر اختصاص می‌یابد:
شرایط استفاده از سهمیه بهیاران
- برخورداری از سلامت کامل جسمی و روانی.
- داشتن گواهینامه اشتغال به خدمت، اعم از دولتی یا غیردولتی به عنوان بهیار در استان محل خدمت پس از دریافت مدرک دیپلم بهیاری، به تأیید دفتر پرستاری محل خدمت.
- داشتن حداقل سه سال سابقه خدمت، اعم از دولتی و غیردولتی، به عنوان «بهیار» در استان محل خدمت پس از دریافت مدرک دیپلم بهیاری، به تأیید دفتر پرستاری محل ارائه خدمت تا زمان شروع تحصیل در دانشگاه (برای نیمسال اوّل تا پایان شهریور ماه همان سال، و برای نیمسال دوم تا پایان بهمن ماه همان سال)؛ به عبارت دیگر، پذیرفته‌شدگان رشته‌محل‌هایی که شروع تحصیل آنها در مرحله انتخاب رشته، نیمسال اول سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ اعلام می‌شود، باید تا ۱۴۰۵/۰۶/۳۱ دارای حداقل سه سال سابقه خدمت به عنوان بهیار باشند و پذیرفته‌شدگان رشته‌محل‌هایی که شروع تحصیل آنها در مرحله انتخاب رشته، نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ اعلام می‌شود باید تا ۱۴۰۵/۱۱/۳۰ دارای حداقل سه سال سابقه خدمت به عنوان بهیار باشند.
- داشتن دیپلم بهیاری نظام آموزشی ۶-۳-۳ یا دیپلم بهیاری نظام آموزشی سالی-واحدی یا ترمی-واحدی به اضافه دریافت مدرک پیش‌دانشگاهی یا دیپلم بهیاری نظام قدیم آموزش متوسطه (چهارساله) مورد تأیید وزارت آموزش و پرورش.
- این تسهیلات برای استفاده از سهمیه بهیاری در رشته‌محل‌های کارشناسی پیوسته پرستاری، تکنولوژی اتاق عمل، هوشبری و فوریت‌های پزشکی پیش‌بیمارستانی، فقط در استان محل خدمت (محل اشتغال) بهیار اعمال می‌شود. متقاضیان حق استفاده از سهمیه بهیاری در استان‌های دیگر را ندارند، و در صورت عدم رعایت این ضابطه، در صورت قبولی با سهمیه بهیاری، قبولی متقاضی لغو خواهد شد.
| شروع تحصیل | مهلت داشتن حداقل سه سال سابقه |
|---|---|
| نیمسال اول سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ | تا ۱۴۰۵/۰۶/۳۱ (پایان شهریور) |
| نیمسال دوم سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ | تا ۱۴۰۵/۱۱/۳۰ (پایان بهمن) |
طول دوره تحصیل و نظام آموزشی، مطابق آیین‌نامه آموزشی مقاطع کاردانی، کارشناسی پیوسته و کارشناسی ناپیوسته مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی است.
پذیرفته‌شدگان این سهمیه مجاز به انتقال و جابه‌جایی نیستند.
برنامه آموزشی مطابق برنامه آموزشی مقطع کارشناسی پیوسته رشته‌های پرستاری، تکنولوژی اتاق عمل، هوشبری و فوریت‌های پزشکی پیش‌بیمارستانی، مصوب شورای عالی برنامه‌ریزی علوم پزشکی است. درس‌هایی که دانشجو در دوره بهیاری گذرانده است، در مقطع کارشناسی پیوسته، تطبیق واحد داده نمی‌شود و دانشجو ملزم است تمامی دروس مقطع کارشناسی پیوسته رشته قبولی خود اعم از رشته‌های پرستاری، تکنولوژی اتاق عمل، هوشبری و فوریت‌های پزشکی پیش‌بیمارستانی را بگذراند.
ضریب درس بهیاری، حدنصاب و تعهد خدمت
- برای دیپلمه‌های بهیاری که در گروه آزمایشی علوم تجربی شرکت کرده‌اند آزمون درس بهیاری به‌عنوان یک درس اختصاصی با ضریب ۱۲ است. تأثیر نمره این درس در نمره کل مربوط به پذیرش کدرشته‌محل‌های ویژه بهیاران بهصورت تأثیر قطعی است.
- متقاضیان بهیار برای مجاز شدن به انتخاب رشته برای انتخاب کدرشته‌محل‌های ویژه بهیاران، لازم است حداقل ۷۰ درصد نمره آخرین فرد مجاز دارای سهمیه آزاد را کسب کنند.
- متقاضی بهیار در کدرشته‌محل‌های انتخابی غیر از کدرشته‌محل‌های ویژه بهیاران، همانند سایر متقاضیان گروه آزمایشی علوم تجربی گزینش خواهد شد.
- میزان تعهد خدمت استفاده‌کنندگان از این سهمیه، دو برابر طول مدت تحصیل و مطابق مقررات وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.
نحوه ثبت‌نام در سهمیه بهیاران
متقاضیانی که با توجه به ضوابط فوق، علاقه‌مند به استفاده از سهمیه بهیاران هستند، لازم است علاوه بر انتخاب یکی از سهمیه‌ها (بند ۳۶)، برحسب مورد وضعیت خود را با علامت‌گذاری قسمت مربوط در تقاضانامه ثبت‌نام اینترنتی تعیین کنند و همچنین استان محل خدمت (استان محل خدمت شاغلین بهیاری) خود را در همین بند درج و مدارک لازم را نیز تهیه کنند تا از اولویت اختصاص داده‌شده برای رشته ذی‌ربط استفاده کنند.
سهمیه مناطق محروم در آزمون سراسری
سهمیه ۴۰ درصدی استان‌های محروم
بر اساس مصوبه دوازدهمین جلسه کمیته مطالعه و برنامه‌ریزی آزمون سراسری به تاریخ ۱۳۷۲/۰۱/۲۱، حداقل ۴۰ درصد از ظرفیت کدرشته‌محل‌های ناحیه‌ای، قطبی و کشوری دوره روزانه دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی واقع در استان‌های زیر به متقاضیان بومی این استان‌ها اختصاص می‌یابد:
- ایلام
- بوشهر
- چهارمحال و بختیاری
- سیستان و بلوچستان
- کردستان
- کرمانشاه
- کهگیلویه و بویراحمد
- لرستان
- هرمزگان
پذیرش ۵۰۰ نفر از متقاضیان بومی
بر اساس مصوبه جلسه سی و سوم شورای عالی انقلاب فرهنگی به تاریخ ۱۳۶۶/۰۳/۱۴ و به منظور تأمین نیروی متخصص استان‌های: ایلام، بوشهر، چهارمحال و بختیاری، سیستان و بلوچستان، کردستان، کرمانشاه، کهگیلویه و بویراحمد، لرستان و هرمزگان در رشته‌های مورد نیاز برحسب نظر استانداری‌های این استان‌ها و به تعداد ۵۰۰ نفر از متقاضیان بومی استان‌های مذکور در دانشگاه‌ها پذیرش می‌شوند. پذیرش در این رشته‌ها به صورت آزاد و از بین متقاضیان بومی هر یک از استان‌های مذکور انجام می‌شود.
تغییر رشته پذیرفته‌شدگان این سهمیه ممنوع است و انتقال محل تحصیل منوط به موافقت استانداری‌ها و در محدوده دانشگاه‌های واقع در قطب دانشگاهی است.
سهمیه ۳۰ درصدی وزارت بهداشت برای دانشجوی بومی
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در راستای تربیت و تأمین نیروی انسانی بومی مورد نیاز مناطق محروم کشور، قانون اصلاح قانون عدالت آموزشی مصوب سال ۱۳۹۲ مجلس شورای اسلامی، مبنی بر پذیرش ۳۰ درصد دانشجوی بومی را اجرا می‌کند. شرایط و ضوابط این سهمیه، در دفترچه راهنمای ارائه‌شده توسط سازمان سنجش درج شده که ضرورت دارد متقاضیان به آن توجه کنند.
تغییر رشته یا انتقال پذیرفته‌شدگان این سهمیه ممنوع است.
تحصیل در تمامی رشته‌های مناطق محروم همانند دوره روزانه رایگان است.
سهمیه مناطق درگیر بلایای طبیعی (سیل، زلزله و…) در آزمون سراسری
ظرفیت و شرایط شمول سهمیه
بر اساس ماده ۵ و ۱۴ آیین‌نامه اجرایی مصوبه جلسه ۸۱۷ به تاریخ ۱۳۹۸/۰۳/۰۷ شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص ماده واحده تکمیل و تعمیم شمول ماده واحده جلسه ۷۳۹ به تاریخ ۱۳۹۲/۰۸/۲۸ شورا مبنی بر اختصاص سهمیه به متقاضیان آزمون سراسری در مناطق درگیر بلایای طبیعی و مصوبات شورای سنجش و پذیرش دانشجو، حداکثر ۵ درصد مجموع ظرفیت دوره روزانه دانشگاه‌های واقع در این استان‌ها به صورت مازاد بر ظرفیت در رشته‌های مورد نیاز و پیشنهادی استانداری‌ها پس از تأیید شورای سنجش و پذیرش دانشجو، به متقاضیانی که شهر یا بخش «محل اقامت» یا «محل اخذ مدرک تحصیلی سال آخر دوره متوسطه» یا «محل اخذ مدرک تحصیلی سال ماقبل آخر دوره متوسطه» یا «محل اخذ مدرک تحصیلی دو سال ماقبل آخر دوره متوسطه» در یکی از شهرها یا بخش‌های درگیر بلایای طبیعی مندرج در جدول سهمیه مناطق درگیر بلایای طبیعی در صفحه بعد باشد، اختصاص داده می‌شود. این متقاضیان می‌توانند کدرشته‌های اختصاصی این شهرستان‌ها را از بخش‌های مربوط در دفترچه راهنمای انتخاب رشته، انتخاب کنند.
دوره تحصیلی در تمامی رشته‌های تحصیلی مناطق درگیر بلایای طبیعی (سیل، زلزله و…) همانند دوره روزانه رایگان است.
گواهی فرمانداری و مدارک لازم
شهر یا بخش محل اقامت در صورتی ملاک عمل قرار میگیرد که متقاضی مستقلاً یا به همراه خانواده در زمان وقوع بلایای طبیعی در آن شهرستان یا بخش اقامت داشته و این موضوع مورد تأیید فرمانداری ذی‌ربط قرار گیرد. متقاضیانی که شرایط استفاده از این آیین‌نامه را دارند و در زمان وقوع بلایای طبیعی، آسیب جانی و مالی دیده‌اند، باید قبل از انتخاب رشته، گواهی مربوط (نمونه مندرج در انتهای این دفترچه) را از فرمانداری محل رخداد حادثه دریافت و در زمان انتخاب رشته، گزینه مربوط به استفاده از این سهمیه را انتخاب کنند. همچنین لازم است کدرشته‌محل‌های مربوط به این سهمیه را در فرم انتخاب رشته درج کنند.
متقاضیانی که با این سهمیه در دانشگاه پذیرفته می‌شوند، باید در زمان قبولی گواهی دریافتی فوق را به دانشگاه محل قبولی تحویل دهند و اگر فاقد گواهی مورد تأیید فرمانداری باشند، قبولی آنها لغو می‌شود.
محل اختصاص ظرفیت و شرایط اجرای سهمیه
این ظرفیت در دانشگاه‌های واقع در مناطق آسیب‌دیده همان استان اختصاص می‌یابد و در صورت نبود رشته در آن استان، در دانشگاه‌های واقع در استان‌های همجوار اختصاص داده می‌شود. اولویت با دانشگاه‌های واقع در شهر منطقه آسیب‌دیده، سپس دانشگاه‌های واقع در استان مربوطه است.
این سهمیه زمانی اختصاص خواهد یافت که بلایای طبیعی موجب خسارت‌های جانی و مالی شود به طوری که این خسارت‌ها عملاً موجب وقفه و خلل در تحصیل دانش‌آموزان شود.
حدنصاب، تعهد خدمت و محدودیت‌ها
- پذیرش در این کدرشته‌محل‌ها مستلزم کسب حدنصاب ۸۰ درصد گزینش آزاد و در رشته‌های پزشکی، داروسازی و دندانپزشکی کسب حدنصاب ۸۵ درصد گزینش آزاد خواهد بود.
- میزان تعهد خدمت پذیرفته‌شدگان با استفاده از این سهمیه، دو برابر مدت تحصیل است که در زمان ثبت‌نام باید تعهد خود را به استانداری مربوطه اعلام و یک نسخه از آن در پرونده دانشجو درج شود.
- هرگونه تغییر رشته یا انتقال برای پذیرفته‌شدگان با استفاده از این سهمیه ممنوع است.
مدت اعتبار سهمیه
مدت اعتبار سهمیه برای هر منطقه درگیر بلایای طبیعی، حداکثر ۳ سال است. در سال اوّل وقوع بلایای طبیعی، توسط سازمان سنجش آموزش کشور اقدام می‌شود. برای تخصیص سهمیه در سال دوم یا سال سوم از زمان شروع اختصاص سهمیه برای آن منطقه، در صورت تصویب شورای سنجش و پذیرش دانشجو، اقدام خواهد شد.
سهمیه متقاضیان آسیب‌دیده از جنگ‌های دوم و سوم تحمیلی (۱۲ یا ۴۰ روزه)
با توجه به مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص ارائه تسهیلات به خسارت‌دیدگان جنگ‌های دوم و سوم تحمیلی (آسیب‌دیدگان جنگ‌های ۱۲ یا ۴۰ روزه، به تاریخ‌های ۲۳ خرداد تا ۳ تیر ۱۴۰۴ و ۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۳۰ مرداد ۱۴۰۵) رژیم صهیونی و آمریکا، به متقاضیان آزمون سراسری سال ۱۴۰۵، متقاضیانی که تا زمان برگزاری آزمون، ساختمان محل سکونت آنان تخریب شده و دیگر امکان سکونت در آن وجود نداشته باشد؛ به طوری که از نوع احداثی، نیازمند مقاوم‌سازی یا تعمیرات اساسی محسوب شود، به مدت دو سال به عنوان مشمول سهمیه ایثارگران ۵ درصد ظرفیت (موضوع ماده ۹۰ قانون «برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (۱۳۹۶-۱۴۰۰)» مصوب ۱۳۹۵/۱۲/۱۴ مجلس شورای اسلامی و آیین‌نامه اجرایی آن) با رعایت تمامی شرایط و ضوابط آن در نظر گرفته می‌شوند. متقاضیان واجد شرایط می‌بایست بر اساس توضیحات زیر اقدام نمایند:
مرحله الف: دریافت فرم و مراجعه به مرجع مربوط
متقاضیان واجد شرایط باید فرم مربوط، مندرج در انتهای این دفترچه راهنما را دریافت و پس از تکمیل، در بازه زمانی ایام انتخاب رشته، برای بررسی و تأیید، با توجه به محل اقامت در زمان جنگ و برحسب مورد به سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران به آدرس پایگاه‌های ویژه مدیریت بحران در مناطق ۲۲ گانه شهرداری تهران (فرم شماره ۱: ویژه ساکنین شهر تهران)، شهرداری‌ها به آدرس شهرداری مرکز کلان‌شهرها (فرم شماره ۲: ویژه ساکنین کلان‌شهرهای شیراز، کرج، اهواز، تبریز، اصفهان و قم) و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان مربوط به آدرس اداره کل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی در مراکز استان (فرم شماره ۳: ویژه ساکنین سایر شهرها به جز شهرهای تهران، شیراز، کرج، اهواز، تبریز، اصفهان و قم) مراجعه نمایند.
| محل اقامت | فرم مربوط | مرجع مراجعه |
|---|---|---|
| شهر تهران | فرم شماره ۱ | سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران (پایگاه‌های ویژه مدیریت بحران در مناطق ۲۲ گانه شهرداری تهران) |
| کلان‌شهرهای شیراز، کرج، اهواز، تبریز، اصفهان و قم | فرم شماره ۲ | شهرداری مرکز کلان‌شهرها |
| سایر شهرها به جز شهرهای تهران، شیراز، کرج، اهواز، تبریز، اصفهان و قم | فرم شماره ۳ | اداره کل بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان مربوط، در مراکز استان |
مرحله ب: دریافت و نگهداری گواهی تأیید
متقاضیان واجد شرایطی که درخواست استفاده از این تسهیلات برای آنان مورد تأیید قرار میگیرد، باید اصل گواهی تأیید و مُهرشده را، حسب مورد، از سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران (ویژه ساکنین شهر تهران)، شهرداری‌ها (ویژه ساکنین کلان‌شهرهای شیراز، کرج، اهواز، تبریز، اصفهان و قم) و بنیاد مسکن انقلاب اسلامی استان مربوط (ویژه ساکنین سایر شهرها به جز شهرهای تهران، شیراز، کرج، اهواز، تبریز، اصفهان و قم) دریافت کرده و نزد خود نگهداری نموده تا آن را در صورت قبولی و در زمان ثبت‌نام به دانشگاه محل قبولی خود تحویل نمایند.
مرحله ج: به‌روزرسانی کارنامه و ویرایش انتخاب رشته
کارنامهٔ نتایج اولیه متقاضیانی که گواهی آنان تأیید شده است، به‌روزرسانی خواهد شد و این دسته از متقاضیان در صورت تمایل به ویرایش انتخاب رشته‌های تحصیلی می‌توانند در بازه زمانی اعلام‌شده نسبت به ویرایش فرم انتخاب رشته خود اقدام کنند. این موضوع از طریق مقتضی به متقاضیان ذی‌نفع اطلاع‌رسانی خواهد شد.
مرحله د: ملاک اعمال سهمیه
ملاک اعمال سهمیه برای این دسته از متقاضیان، فایل ارسالی از سوی ارگان‌های فوق‌الذکر به سازمان سنجش آموزش کشور خواهد بود. لذا لازم است، مراتب پیگیری از ارگان‌های مربوط توسط متقاضیان صورت پذیرد.
سوالات متداول:
۱. سهمیه ۵ درصدی و ۲۵ درصدی ایثارگران شامل چه کسانی می‌شود؟
جواب: همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثران، آزادگان و همسر و فرزندان آنها، جانبازان ۲۵ درصد و بالاتر و همسر و فرزندان آنها
۲. سهمیه منطقه ۱، ۲ و ۳ کنکور بر چه اساسی تعیین می‌شود؟
جواب: سهمیه مناطق براساس محل تحصیل داوطلب در سه سال آخر دوره متوسطه و ضوابط مربوط به نظام آموزشی تعیین می‌شود.
۳. آیا سهمیه کنکور به نوه رزمنده یا جانباز تعلق میگیرد؟
جواب: خیر. سهمیه ایثارگران بهصورت مستقیم به نوههای رزمندگان و جانبازان تعلق نمیگیرد. این سهمیه طبق قانون به افراد مشخصی از جمله همسر و فرزندان فرد ایثارگر تعلق میگیرد.
۴. اگر پدرم سرباز بوده و به جبهه رفته باشد، سهمیه ایثارگری به من تعلق میگیرد؟
جواب: صرف سرباز بودن یا حضور در منطقه جنگی بهتنهایی برای دریافت سهمیه کافی نیست. برای استفاده فرزندان از سهمیه ۵ درصدی، پدر یا مادر باید حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه داشته باشند و شرایط آن توسط ارگان مربوط تأیید شود.
📌 مطلب پیشنهادی: